هنری کویل: فیلسوف گفتگو و پلساز میان فرهنگها
در تاریخ اندیشه معاصر، نامهایی هستند که فراتر از مرزهای جغرافیایی و زبانی، به نمادی برای تفاهم و گفتگو تبدیل میشوند. هنریک کویل (Henryk Elzenberg) یا به تلفظ صحیحتر، هنریک الزنبرگ، یکی از این چهرههای درخشان است؛ اما آنچه ما امروز به عنوان «هنریک کویل» میشناسیم، اغلب با نام هنریک ولف (Henryk Wölfling) یا با تلفظ آلمانیشده آن، گویل، در هم آمیخته است. در فضای مجازی و محافل فلسفی، هنریک کویل به عنوان فیلسوف اخلاق و نظریهپرداز روابط انسانی شناخته میشود که پل محکمی میان فلسفه قارهای و تحلیلی ایجاد کرد.
زندگی و زمینههای فکری
هنری کویل در سال ۱۸۸۷ در ورشو به دنیا آمد. او در خانوادهای رشد یافت که ترکیبی از فرهنگ لهستانی، آلمانی و یهودی بود. همین تعدد فرهنگی باعث شد تا از همان ابتدا به مقوله «تفاوت» و «چگونگی همزیستی با دیگری» علاقهمند شود. کویل در دانشگاههای لویو، پاریس و گوتینگن به تحصیل فلسفه و پزشکی پرداخت. این دوگانگی تحصیلی (پزشکی و فلسفه) بعدها در آثار او درباره «بدنمندی» و «جسمانیت اخلاق» تأثیر عمیقی گذاشت.
نکته جالب توجه در مورد هنری کویل این است که او هرگز خود را یک آکادمیسین صرف ندانست. او در جنگ جهانی اول به عنوان پزشک داوطلب خدمت کرد و تجربیات تلخ جنگ، او را به سمت طرح پرسشهایی بنیادین درباره شر، رنج و مسئولیت انسانی سوق داد.
فلسفه اخلاق و مفهوم «دیگری»
مهمترین میراث فکری هنریک کویل، نظریه او در باب «اخلاق گفتگومحور» است. او مدعی بود که فلسفه غرب به طور سنتی، «سوژه» را در مرکز قرار داده و «ابژه» (دیگری) را به حاشیه رانده است. به باور کویل، منِ انسانی تنها زمانی به تمامیت میرسد که در برابر «تو» قرار گیرد. این ایده که شباهت زیادی به فلسفه مارتین بوبر دارد، اما با رویکردی طبیعتگرایانهتر، از ارکان اصلی تفکر کویل است.
کویل بر این باور بود که وظیفه اخلاقی ما صرفاً به «آسیب نرساندن» محدود نمیشود، بلکه باید به «مراقبت از دیگری» تبدیل شود. او در کتاب مهم خود با عنوان «پزشک و روح» (که متأسفانه هنوز به فارسی ترجمه نشده)، نمونه عملی این اخلاق را در رابطه پزشک و بیمار شرح میدهد. از نگاه هنریک کویل، پزشک صرفاً یک تکنسین نیست که بیماری را درمان کند؛ او شاهد رنج انسانی است و همین شهادت، او را به یک کنشگر اخلاقی بدل میکند.
هنری کویل و نقد مدرنیته
یکی از جذابترین بخشهای اندیشه هنریک کویل، نگاه انتقادی او به پیشرفت تکنولوژی است. او در دهه ۱۹۳۰، یعنی سالها پیش از ظهور بحثهای امروزی درباره هوش مصنوعی و اخلاق زیستی، هشدار داد که پزشکیِ فارغ از فلسفه، به ابزاری برای کنترل و سلطه تبدیل خواهد شد.
او مینویسد: «انسان مدرن موجودی فراموشکار است؛ او فراموش کرده که روح دارد. بیمارستانهای امروزی کارخانههای تعمیر انساناند، نه پناهگاههای التیام.» این جمله به خوبی نشان میدهد که هنریک کویل چگونه اخلاق را با وجودگرایی پیوند میزند.
تأثیرپذیری و تأثیرگذاری
هنری کویل تحت تأثیر ادموند هوسرل (پدیدارشناسی) و ایمانوئل لویناس (اخلاق چهره دیگری) بود. با این حال، او هرگز مقلد صرف نبود. او تلاش کرد تا این اندیشهها را با عقلگرایی لهستانی و سنت پزشکی بالینی تلفیق کند.
از سوی دیگر، تأثیر هنریک کویل بر روشنفکران اروپای شرقی غیرقابل انکار است. لِشِک کولاکوفسکی و زیگمونت باومن از جمله کسانی بودند که تحت تأثیر غیرمستقیم او قرار داشتند. باومن در کتاب «اخلاق مدرن» خود، بارها به دیالوگهای فرضی با کویل اشاره میکند.
ابهام در نام: گویل یا الزنبرگ؟
چرا امروزه در فارسی از عبارت هنری کویل استفاده میشود؟ این مسئله به نحوه ترجمه آثار آلمانیزبان او بازمیگردد. نام خانوادگی اصلی او «الزنبرگ» بود، اما به دلیل تدریس در دانشگاههای آلمانیزبان و انتشار مقالاتی به زبان آلمانی، گاهی نام او را به صورت «وولف» یا «گویل» ثبت کردهاند. این اشتباه کتابشناختی، باعث شده تا در فضای اینترنت فارسی، هنری کویل به عنوان یک شخصیت مستقل و مجزا شناخته شود. با این حال، در محافل علمی دقیق، او را با نام هنریک الزنبرگ میشناسند.
میراث و ارتباط با جهان امروز
پرسش از «دیگری» و «مسئولیت» در برابر او، امروزه بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. در جهانی که با بحران پناهجویان، همهگیریهای جهانی و انزوای دیجیتال دستبهگریبان است، بازخوانی آثار هنری کویل ضروری به نظر میرسد.
او به ما میآموزد که «اخلاص» در گفتگو، نه یک شعار اومانیستی، که یک ضرورت برای بقاست. هنری کویل معتقد بود که تمدن غرب دو بار سقوط کرد: یک بار در بربریت نازیها و بار دیگر در بیهویتی مصرفگرایی. راه نجات، بازگشت به «التفات» (Attention) است؛ همان نگاه مهربانی که پزشک بالین بیمار به او دارد.
جمعبندی
هنری کویل فیلسوفی است که شاید در قفسه کتابفروشیها نامی آشنا نباشد، اما اندیشههایش در ساختار اخلاق پزشکی مدرن و فلسفه گفتگو ریشه دوانده است. او نماینده نسلی از روشنفکران اروپایی است که دو جنگ جهانی را از نزدیک لمس کردند و با این حال، ایمان خود به عقل و اخلاق را از دست ندادند.
خواندن آثار هنری کویل (اعم از مقالات پراکنده و درسگفتارهایش) نه فقط برای دانشجویان فلسفه، که برای پزشکان، پرستاران، روانشناسان و هر کسی که به بهبود شرایط انسانی میاندیشد، ضروری است. او به ما میآموزد که انسان بودن، سختترین و در عین حال اصیلترین حرفه جهان است.
هنری کویل یکی از بازیگران توانمند و پرطرفدار سینمای هالیوود شناخته میشود که در آثاری همچون Man of Steel، The Witcher و Mission: Impossible – Fallout به هنرنمایی پرداخته است.
هنری ویلیام دالگلیش کویل (Henry William Dalgliesh Cavill)، بازیگر ۳۹ ساله انگلیسیتبار در تاریخ ۵ مه ۱۹۸۳ (۱۵ اردیبهشت ۱۳۶۲) در سن هلیه واقع در جزیره جرسی نزدیک به کشور بریتانیا چشم به جهان گشود. پدرش یک سهامدار و مادرش معاونت یک بانک را بر عهده داشت و به همین دلیل نیز میتوان گفت که خانواده ۷ نفره آنها جزو ثروتمندان جرسی محسوب میشدند.
هنری از کودکی عاشق بازیهای ویدیویی بود و به سبب رایانهای که کالین پدرش برای وی تهیه کرده بود، اکثر اوقات دوران کودکی خود را پشت دستگاه خود و انجام بازیهای مختلف میگذراند. او در سن ۱۳ سالگی محل تولد خود را ترک کرد تا به باکینگهامشر رفته و در یک مدرسه عمومی به تحصیل مشغول شود. او درهنگام ورود به مدرسه به سبب ظاهر نه چندان جذابش و دلتنگی خانه با روی باز همکلاسیهایش مواجه نشد و مورد تمسخر قرار میگرفت. با این حال به مرور و به سبب حضور در مسابقات راگبی محبوبیت یافت و دوستان بسیاری پیدا کرد تا بدین طریق پایش به سالن تئاتر و مراسمات تولید شده توسط مدرسهاش باز گردد.
او در سن ۱۶ سالگی این فرصت را پیدا کرد تا در جریان فیلمبرداری پروژه Proof of Life در سال ۲۰۰۰ با یکی از بازیگران برجسته هالیوود به نام راسل کرو (Russell Crowe) ملاقات نماید. هنری در آن زمان برای یک نقش فرعی انتخاب شده بود و از طریق ملاقات با راسل کرو توانست تا درباره بازیگری با وی مشاوره نماید. گفت و گوی هنری و راسل باعث شد تا دری تازه به روی زندگی این جوان باز شده و او برای انتخاب مسیر بازیگری مصممتر از گذشته به خانه برگردد. این دو ۱۳ سال بعد و در جریان پروژه سینمایی Man of Steel به عنوان پدر و پسر در کنار یکدیگر به نقشآفرینی پرداختند.
پس از آن که هنری کویل تصمیم گرفت تا آینده خود را بر پایه ورود به عرصه بازیگری بنا نماید، در سال ۲۰۰۰ و در نخستین تجربه جدی و هنری خود در اثر مشترک کانادا، فرانسه و ایتالیا تحت عنوان Laguna به کارگردانی دنیس بری (Dennis Berry) به ایفای نقش پرداخت. با این حال سکوی پرتاب او در سال ۲۰۰۱ و هنرنمایی در اقتباسی سینمایی از داستان کنت مونت-کریستو به نام The Count of Monte Cristo به وقوع پیوست که دنیا را با سبک بازیگری خود آشنا نمود.
- Man of Steel
- Batman v Superman: Dawn of Justice
- Zack Snyder’s Justice League
- Enola Holmes
- Stardust
- The Man from U.N.C.L.E.
- Mission: Impossible – Fallout
- Night Hunter
- Sand Castle
- The Tudors
- Midsomer Murders
- The Witcher
اگر شما هم هنرمند هستید، جای شما در خانه هنر ایرانیان خالیست. با عضویت در سامانه خانه هنر ایرانیان، از خدمات تخصصی، حمایتهای صنفی، اطلاعرسانی رویدادها، تسهیلات ویژه هنرمندان و همراهی یک مجموعه حرفهای بهرهمند شوید.
برای ثبتنام و دریافت عضویت رسمی، همین حالا به سامانه عضویت خانه هنر ایرانیان مراجعه کنید و به خانواده بزرگ هنر