استاد محمود فرشچیان به سال 1308 شمسی در اصفهان ، دیده به جهان گشود . پدرش ، حاج غلامرضا فرشچیان ، از تجار فرش بود و در کار هنر قالی بافی دست داشت .
در طی تحصیلات مقدماتی در محضر استاد میرزا آقا امامی اصفهانی هنرمند چیره دست و پرآوازه دیار اصفهان ، به آموختن نقاشی دلبستگی تمام پیدا کرد و دل در گرو نقشهای زیبا بست . او از کار هنر احساس رضایت و شادمانی داشت…

این زمینه مساعد برای پرورش ذوق و شوق او در راه آشنایی با هنر موثر افتاد . از سالهای پیش از مدرسه از روی نقشه های قالی طرح میزد ، تا به تدریج دستش در کار نقش پردازی روان گردید .

فرشچیان در طی تحصیلات مقدماتی در محضر استاد میرزاآقا امامی اصفهانی هنرمند چیره دست و پرآوازه دیار اصفهان ، به آموختن نقاشی دلبستگی تمام پیدا کرد و دل در گرو نقشهای زیبا بست . او از کار هنر احساس رضایت و شادمانی داشت .

از کلاس هفتم دبیرستان فرشچیان قدم به هنرستان هنر های زیبای اصفهان گذاشت و چهار سال در آن جایگاه عاشقی ، زیر نظر استاد عیسی بهادری ، استاد نابغه و توانمند نقاشی قالی ، مینیاتور ، نقاشی رنگ و روغن ، به فراگیری اصول و مبانی طراحی نقوش سنتی (نقشه قالی ، تذهیب ، مینیاتور) پرداخت .

بدون شک نقش استاد عیسی بهادری در پرورش و خلاقیتهای محمود فرشچیان نقشی فوق العاده ارزشمند بود.

استاد محمود فرشچیان در بیان احساس و تجسم شعرگونه عواطف ، به شیوه ای کاملا جدید موفق به هماهنگی و همگامی میان مضمون و محتوا و شکل و فرم نقاشی هایش گردید و این مشخصه اصلی کار او در نقاشی شد .

استاد محمود فرشچیان در جوانی بسیار پرتلاش و خستگی ناپذیر به کار و طراحی نقوش مختلف میپرداخت . او در مطالعه آثار تاریخی شهر اصفهان (چهل ستون ، عالی قاپو ، مسجد شیخ لطف الله و … طرحهای اسلیمی و ختایی کاشیکاری های بی نظیر آن آثار سر از پا نمیشناخت و چون محققی موشکافانه این نقش ها را مطالعه میکرد . فرشچیان حتی در دوره سربازی نیز دست از قلم و رنگ برنداشات و آثاری دیدنی آفرید که مورد تشویق مقامات قرار گرفت .

سال ۱۳۲۹ بعد از ۶ سال فعالیت و کسب هنر در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان ، استاد محمود فرشچیان به کسب دیپلم عالی نائل آمد . آثار سالهای شاگردی ایشان هنوز در مرکز هنرستان ، موجود است . او در طراحی و شناخت و بکارگیری رنگها فوق العاده قدرتمند و قوی است .

این قدرت قلم و صلابت و استواری خطوط قلم گیری است که از او هنرمندی پرآوازه و مشهور ساخته است . از نظر محتوا و مضمون ، آثار استاد عمدتا با الهام از ادبیات عرفانی و باورهای مذهبی ساخته و پرداخته شده اند .

سخن آخر اینکه امروزاستاد محمود فرشچیان از پس نزدیک به پنجاه سال کسب هنر و مهارت در کار نقاشی و خلق نقشهای دلنشین و جشم نواز ، هنرمندی است که به جرآت میتوان او را صاحب سبک جدید در نقاشی ایرانی (مینیاتور) دانست .

استاد محمود فرشچیان نگار گری از نوع اسطوره

لازمه هنر نگارگری معاصر ایران این است که آفریننده آن علاوه بر این که از ذوق و استعداد مضاعفی برخوردار است؛ در عین حال که نقش آفرین چیره دستی است، به خوبی و با ظرافتی تمام از ریزه کاری های یکی از غنی ترین سنت های نقاشی عالم نیز آگاه و بر اسرار فنی و رموز زیباشناسی آن دست یافته باشد.

نخستین نمایشگاه مستقل استاد محمود فرشچیان در سال ۱۹۴۸ در دفتر انجمن فرهنگی ایران و بریتانیا در اصفهان برگزار شد. دومین نمایشگاه او در قصر چهل ستون اصفهان برگزار شد. پس از آن آثار خود را به خارج از ایران می‌فرستاد. اما نمایشگاه او در سال ۱۹۶۰ در استانبول، ترکیه باعث شد هنر خود را به جهان معرفی کند. نخستین نمایشگاه‌های وی در ایالات متحده به سال‌های ۱۹۷۲ و ۱۹۷۳ برگزار شدند.

آثار استاد محمود فرشچیان در ۵۷ نمایشگاه انفرادی و ۸۶ نمایشگاه گروهی در ایران، اروپا، آمریکا و کشورهای آسیایی به نمایش گذاشته شده‌اند. آثار او در چندین موزه و مجموعه‌های مهم جهانی نمایندگی می‌شوند. او بیش از ده جایزه از مؤسسات هنری و مراکز فرهنگی مختلف دریافت کرده بود.

«موزه استاد محمود فرشچیان» که به آثار او اختصاص یافته است در سال ۱۳۸۰ توسط بنیاد میراث فرهنگی در مجموعه فرهنگی سعدآباد تهران گشایش یافت.

طراحی ضریح (قاب شبکه‌ای شبیه جعبه که بر بالای آرامگاه قرار می‌گیرد)، سقف، درب و زیرزمین حرم امام رضا در مشهد و عضویت او در کمیتهٔ ناظر بر ساخت حرم، نمونه‌ای دیگر از آثار هنری او است.

آثار استاد محمود فرشچیان در مجموعه‌های خصوصی افرادی چون شاهزاده آکی‌شینو ژاپن، الیزابت دوم و شاهزاده فیلیپ، ملکه یویلیانای هلند، شاهزاده آقاخان چهارم، روسای جمهور و نخست‌وزیران پیشین ایالات متحده، فرانسه، ایتالیا، برزیل و هند، جیمز ویلیام فولبرایت، آرتور پوپ و حتی مایکل جکسون نگهداری می‌شوند.

بر اساس گزارش یک حراجی در نوامبر ۲۰۲۱ توسط Ira and Larry Goldberg Coins & Collectibles یکی از نقاشی‌های فرشچیان به مبلغ ۳۳٬۶۰۰ دلار فروخته شد. این نقاشی با نام «داستان تصویری فانتزی» بالاترین قیمت حراج را به خود اختصاص داد.

استاد محمود فرشچیان در اسفند ۱۳۹۷ همزمان با ثبت ملی هنر نگارگری مینیاتور در فهرست میراث ناملموس به عنوان حامل میراث فرهنگی در فهرست گنجینه‌های زنده بشری قرار گرفت.

استاد محمود فرشچیان بنیان‌گذار مکتب خود در نقاشی ایرانی بود که پایبند به شکل کلاسیک همراه با استفاده از تکنیک‌های جدید برای توسعه دامنه نقاشی ایرانی بود. او به این شکل هنر، روح جدیدی بخشید و آن را از رابطه همزیستی تاریخ با شعر و ادبیات تغذیه کرد تا استقلالی به این هنر بدهد که پیش از آن کمتر داشت.

نقاشی‌های قدرتمند و نوآورانه او پویا و گسترده و پر از جنب و جوش بودند، با تلفیقی جذاب از عناصر سنتی و مدرن، که ترکیبات سبک منحصر به فرد او در نقاشی بودند. برخی از توانایی‌های او احساس فوق‌العاده خلاقیت، نقوش متحرک، خلقت فضای‌های گرد و منحنی، خطوط نرم و قدرتمند، و خلقت رنگ‌های مواج بودند. آثار فرشچیان ترکیب دل‌انگیزی از اصالت و نوآوری بود.

آثار او از شعر کلاسیک، ادبیات فارسی، قرآن، کتاب‌های مقدس مسیحیان و یهودیان، و همچنین تخیل عمیق خود او تأثیر گرفته بود.

فرشچیان نقش مهمی در معرفی هنر ایران به صحنه بین‌المللی هنر ایفا کرده بود. او دعوت شد تا در دانشگاه‌های متعدد و مؤسسات هنری صحبت کند. شش کتاب و مقالات متعددی در مورد آثار وی منتشر شده است.

عصر عاشورا یکی از مهمترین آثار استاد محمود فرشچیان است که در سال ۱۳۵۵ به تصویر کشید ولی پس از انقلاب ۱۱۳۵۷ مورد توجه قرار گرفت.

امبرتو بالدینی، استاد تاریخ هنر و رئیس دانشگاه بین‌المللی هنر فلورانس ایتالیا معتقد بود برای دریافت باطنی یا درونی کار فرشچیان دیدی ژرف‌نگر لازم است و صبری زمان‌گیر، و فرشچیان در حوزه نقاشی ایرانی یک نقطهٔ عطف و پدیده‌ای شگرف به‌شمار می‌آید.

در سال ۲۰۰۷ طراح بریتانیایی-عمانی، عمر علی، نقاشی استاد محمود فرشچیان با عنوان روز پنجم آفرینش را به عنوان منبع اصلی الهام برای مجموعهٔ خود در هفتهٔ مد لندن به کار برد.

اگر شما هم هنرمند هستید، جای شما در خانه هنر ایرانیان خالی‌ست.
با عضویت در سامانه خانه هنر ایرانیان، از خدمات تخصصی، حمایت‌های صنفی، اطلاع‌رسانی رویدادها، تسهیلات ویژه هنرمندان و همراهی یک مجموعه حرفه‌ای بهره‌مند شوید.

📌 برای ثبت‌نام و دریافت عضویت رسمی، همین حالا به سامانه عضویت خانه هنر ایرانیان مراجعه کنید و به خانواده بزرگ هنر بپیوندید.