برج میلاد
برج میلاد؛ نماد مدرن تهران در آسمان ایران
مقدمه
در میان کلانشهر شلوغ و پرجنبوجوش تهران، سازهای سر به فلک کشیده خودنمایی میکند که به یکی از مهمترین نمادهای پایتخت ایران تبدیل شده است. برج میلاد، با قامت ۴۳۵ متری خود، نه تنها بلندترین برج ایران است، بلکه به عنوان ششمین برج مخابراتی بلند جهان و بیست و چهارمین سازه بلند نامتکی دنیا شناخته میشود . این برج که در میان چهار بزرگراه اصلی تهران واقع شده، تقریباً از هر نقطه شهر قابل مشاهده است و به دلیل شکل ظاهری منحصربهفرد و ارتفاع زیادش، به “برج تهران” نیز شهرت یافته است .
برج میلاد علاوه بر کارکرد اصلی خود به عنوان مرکز مخابراتی و تلویزیونی، به یک مقصد گردشگری، فرهنگی و تفریحی درجه یک برای شهروندان و مسافران تبدیل شده است. این مجموعه با زیربنای ۱۳ هزار متر مربع در بخش رأس برج، از نظر وسعت کاربری سازه در میان تمامی برجهای مخابراتی دنیا رتبه نخست را دارد . در این مقاله، به بررسی تاریخچه ساخت، ویژگیهای معماری، امکانات متنوع و اهمیت این برج به عنوان نماد مدرن پایتخت میپردازیم.
تاریخچه و ایده ساخت
پیشینه شکلگیری ایده
ایده ساخت یک سازه نمادین برای تهران به اوایل دهه ۱۳۷۰ خورشیدی بازمیگردد. در آن زمان، غلامحسین کرباسچی، شهردار تهران، با الهام از سفرهای خارجی خود و مشاهده ساختمانهای نمادین شهرهای بزرگ دنیا، پیشنهاد ساخت یک برج و تالار سمبلیک برای پایتخت ایران را مطرح کرد . هدف اصلی، ایجاد جاذبهای توریستی بود که علاوه بر رفع نیازهای مخابراتی، به نمادی مدرن برای تهران تبدیل شود .
برخی منابع همچنین به دیدگاه دیگری اشاره دارند که ریشههای اولیه این طرح را به پروژه عظیم “شهستان پهلوی” در دوره پیش از انقلاب نسبت میدهند، اما دیدگاه غالب، تعلق کامل ایده طراحی و ساخت آن به دوره پس از انقلاب و با هدف خلق نمادی جدید برای شهر است .
انتخاب محل ساخت
برای یافتن مکان مناسب، مطالعات گستردهای بر روی ۲۱ نقطه از شهر تهران انجام شد. یک تیم تخصصی متشکل از کارشناسان شهرسازی، مخابرات، راه و ساختمان، اقتصاد، معماری، هواشناسی، ترافیک و ژئوتکنیک، ۱۷ نقطه را مورد بررسی دقیق قرار دادند . در نهایت، چهار نقطه شامل تپههای عباسآباد، لویزان، یوسفآباد و کوی نصر (گیشا) به عنوان گزینههای نهایی انتخاب شدند. پس از ارزیابیهای نهایی در اواخر سال ۱۳۷۲، تپههای کوی نصر در شمال غرب تهران به دلیل دسترسی عالی، قرارگیری در مرتفعترین نقطه شهر، اشراف به مناظر زیبا و پتانسیل ایجاد پوشش تلویزیونی مطلوب، برای احداث برج میلاد برگزیده شد .
مراحل ساخت و افتتاح
پس از سه سال مطالعات شناخت و امکانسنجی، کلنگ ساخت این پروژه عظیم در دیماه سال ۱۳۷۶ با نام اولیه “یادمان” (مرکز ارتباطات بینالمللی تهران) بر زمین زده شد . عملیات ساخت با فراز و نشیبهایی همراه بود؛ به گونهای که در هشت سال نخست، تنها ۴۰ درصد از پروژه پیشرفت داشت. اما با شتاب گرفتن کارها در دوره مدیریت محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران، ۶۰ درصد باقیمانده در مدت ۲.۵ سال به سرانجام رسید .
در سال ۱۳۸۰، به پیشنهاد شورای اسلامی شهر تهران و به مناسبت صدمین زادروز بنیانگذار جمهوری اسلامی، نام این برج از “یادمان” به “میلاد” تغییر یافت . سرانجام پس از ۱۱ سال تلاش مستمر، برج میلاد در تاریخ ۱۶ مهرماه سال ۱۳۸۷ با شعار “آسمان نزدیک است” و با حضور گسترده مقامات و خبرنگاران داخلی و خارجی به طور رسمی گشایش یافت و درهای خود را به روی مردم گشود .
معماری و مشخصات فنی
ویژگیهای سازهای
برج میلاد شاهکاری از مهندسی و معماری مدرن ایران است. طراح و معمار این پروژه، دکتر محمدرضا حافظی، استاد دانشگاه شهید بهشتی بود . سازه برج از چهار بخش اصلی تشکیل شده است :
-
ساختمان پای برج (لابی): شش طبقه با کاربریهای اداری، تجاری و هنری.
-
بدنه اصلی (شفت): یک ستون بتنی عظیم به ارتفاع ۳۱۵ متر که وظیفه حمل و نقل و استقرار تأسیسات را بر عهده دارد.
-
ساختمان رأس برج (سبد فلزی یا گنبد): ۱۲ طبقه با کاربریهای گردشگری و تفریحی.
-
دکل مخابراتی: به ارتفاع ۱۲۰ متر که روی گنبد قرار گرفته است.
وزن کل این سازه عظیم حدود ۱۵۰ هزار تن است و برای مقاومت در برابر باد، زلزله و صاعقه طراحی شده است . پلان برج به صورت دایرهای با قطر ۱۶ متر در پایین و ۶۶ متر در رأس است و برای ساخت آن از ۲۲ هزار متر مکعب بتن استفاده شده است .
الهام از معماری ایرانی
در طراحی برج میلاد، توجه ویژهای به عناصر معماری ایرانی شده است. فرم کلی گنبد پایانی برج، برگرفته از گنبد باغ دولتآباد یزد است و در طراحی نمای بیرونی هرم برج نیز از خطوط و فرمهای مقرنسکاری، که یکی از شاخصههای هنر معماری ایرانی است، الهام گرفته شده است . این تلفیق هنر سنتی با فناوری مدرن، برج میلاد را به اثری منحصربهفرد تبدیل کرده است.
جایگاه جغرافیایی و دسترسی
برج میلاد در منطقه ۲ شهرداری تهران، بر روی تپههای کوی نصر (گیشا) و در همسایگی محله شهرک غرب واقع شده است. مساحت کل مجموعه حدود ۱۲۰ هکتار است . یکی از مهمترین مزایای این برج، موقعیت استراتژیک آن از نظر دسترسی است. این مجموعه از چهار طرف به بزرگراههای اصلی و شریانی پایتخت راه دارد :
-
از شمال به بزرگراه شهید همت
-
از جنوب به بزرگراه حکیم
-
از شرق به بزرگراه شهید چمران
-
از غرب به بزرگراه شیخ فضلالله نوری
علاوه بر دسترسی با خودروی شخصی، ایستگاه متروی برج میلاد در خط ۷ متروی تهران نیز دسترسی آسان و سریع با حملونقل عمومی را برای بازدیدکنندگان فراهم کرده است .
بشتابید به سوی خواندن مقاله جذاب سعید راد.یکی از بهترین بازیگران ایران
امکانات و بخشهای مختلف برج
برج میلاد فراتر از یک برج مخابراتی، یک مجموعه کامل گردشگری و تفریحی است. بخشهای مختلف آن در ۱۲ طبقه رأس برج و همچنین در لابی، طیف وسیعی از سلیقهها را پوشش میدهد.
سکوی دید باز و بسته
بدون شک، محبوبترین بخش برج میلاد برای گردشگران، سکوهای دید آن است. در ارتفاع ۲۷۶ تا ۲۸۰ متری زمین، سکوی دید باز قرار دارد که نمای پانوراما و ۳۶۰ درجه ای از تمام تهران را پیش روی بازدیدکنندگان میگشاید . در روزهای آفتابی، تماشای دشت تهران و رشته کوههای البرز در شمال، منظرهای فراموشنشدنی خلق میکند. شکوه این منظره در شب و زیر نور چراغهای شهر، صدچندان میشود .
رستوران گردان
رستوران گردان برج میلاد یکی از بزرگترین رستورانهای گردان جهان است . این رستوران در ارتفاع ۲۷۶ متری قرار دارد و هر ۶۰ دقیقه یک بار به دور خود میچرخد و به مهمانان خود امکان میدهد تا در حین صرف غذا، از چشمانداز متغیر شهر لذت ببرند. منوی متنوعی از غذاهای ایرانی و بینالمللی در این رستوران سرو میشود .
گنبد آسمان
در ارتفاع ۳۰۲ متری، گنبد آسمان قرار دارد؛ فضایی معنوی و هنری با گنبدی شیشهای به ارتفاع ۱۳ متر. بر روی دیوارهای این بخش، آثار هنری با الهام از نمادها، اسطورهها و روایتهای کهن ایران زمین و چهار عنصر اصلی هستی (آب، باد، خاک و آتش) خلق شده است که نشاندهنده تکامل فرهنگ و تمدن ایرانی است .
موزهها و گالریها
در طبقات مختلف برج میلاد، موزههای متنوعی دایر است. موزه مشاهیر ایران، تندیسهای سیلیکونی از شخصیتهای برجسته کشور از جمله سیمین دانشور را به نمایش گذاشته است . همچنین موزه هدایای شهرداری، موزه سکه و گالریهای هنری مختلف، ارزش فرهنگی مجموعه را دوچندان کردهاند .
اسکای پارک و تفریحات هیجانی
برای علاقهمندان به هیجان، اسکای پارک برج میلاد در ارتفاع ۲۸۰ متری، اولین پارک هیجانی ایران است. در این مجموعه میتوان تجربیاتی نظیر بانجی جامپینگ، تاب آسمان، پیادهروی در آسمان و اتاق شیشهای را تجربه کرد . همچنین زیپلاین به طول ۱۵۰ متر و پل معلق بدون پایه، از دیگر جاذبههای هیجانانگیز این مجموعه هستند .
امکانات جانبی
علاوه بر موارد فوق، برج میلاد دارای سینما گیم شش و هفت بعدی، اتاق فرار انیگما، مرکز خرید (لابی)، سرای غذا، و سالنهای همایش بینالمللی با ۱۵ سالن مختلف است که آن را به مکانی مناسب برای برگزاری کنفرانسها، جشنوارهها و رویدادهای مهم کشور تبدیل کرده است .
اهمیت و جایگاه برج میلاد
برج میلاد امروزه به نمادی از پیشرفت، فناوری و مدرنیته در ایران تبدیل شده است. این برج در کنار برج آزادی که نماد دوران مدرن و پیش از انقلاب است، نماد معاصر و جدید تهران به شمار میرود . حضور این برج در آسمان تهران، نه تنها هویت بصری جدیدی به پایتخت بخشیده، بلکه به عنوان یک قطب مهم گردشگری، نقش مؤثری در جذب توریست داخلی و خارجی ایفا میکند.
کارکرد اصلی مخابراتی و تلویزیونی آن نیز بسیار حیاتی است. دکل ۱۲۰ متری برج میلاد، پوشش امواج رادیویی و تلویزیونی را برای شهر تهران بهینهسازی کرده و زیرساخت مناسبی برای سیستمهای جدید مخابراتی فراهم آورده است .
نتیجهگیری
برج میلاد تنها یک سازه بتنی و فلزی بلند نیست؛ این برج تلفیقی از هنر، معماری، مهندسی و فرهنگ ایرانی است که با هدف رفع نیازهای مخابراتی و خلق فضایی برای تفریح و گردهمایی مردم ساخته شده است. از سکوی دید باز آن که چشماندازی ۳۶۰ درجه از تهران را به نمایش میگذارد تا رستوران گردان منحصربهفرد و گنبد آسمان پررمزورازش، همه و همه دست به دست هم دادهاند تا برج میلاد به یکی از جذابترین و پربازدیدترین مقاصد پایتخت تبدیل شود. این برج، امروز به عنوان عضوی جداییناپذیر از هویت مدرن شهری تهران، یادآور تلاش و خلاقیت مهندسان و معماران ایرانی در عرصههای بینالمللی است و بیتردید برای سالهای طولانی، نماد سربلند آسمان پایتخت ایران باقی خواهد ماند.
اگر شما هم هنرمند هستید، جای شما در خانه هنر ایرانیان خالیست.
با عضویت در سامانه خانه هنر ایرانیان، از خدمات تخصصی، حمایتهای صنفی، اطلاعرسانی رویدادها، تسهیلات ویژه هنرمندان و همراهی یک مجموعه حرفهای بهرهمند شوید.
برای ثبتنام و دریافت عضویت رسمی، همین حالا به سامانه عضویت خانه هنر ایرانیان مراجعه کنید و به خانواده بزرگ هنر
